|
بررسی و آرشیو ماندگارترین قطعات موسیقی پاپ ایران
|
آخه دل من
خواننده: محسن یگانه
ترانه سرا: محسن یگانه
آهنگساز: محسن یگانه
تنظیم کننده: شهاب اکبری

در فرایند تبدیل شدن نام محسن یگانه به نام بزرگی که امروز میشناسیم دو آهنگ تاثیر زیادی داشته: "نشکن دلمو" و "آخه دل من". که هر دو با استقبال فوق العاده ای از طرف مخاطب رو به رو شده. "نشکن دلمو" کاری بود با همراهی محسن چاوشی و حامد هاکان ولی در "آخه دل من" تنها خواننده محسن یگانه بود. در وصف "هیت" شدن و همه گیر شدن این آهنگ همین بس که چند خواننده ی دیگه بعد از محسن این کار را اجرا کرده اند. که البته هیچ کدوم به اندازه ی اجرای اول و اورجینال این آهنگ توسط خود محسن بین مردم پذیرفته نشد. محسن یگانه که تحت تاثیر شادمهر عقیلی به موسیقی علاقه مند شد با تلاش و استعداد ذاتی اش پله های ترقی رو یکی یکی طی کرد تا امروز با هر سلیقه ای به عنوان یکی از ۳ خواننده ی برتر پاپ داخلی شناخته شود. ورژن اولیه این کار در اسفند ماه ۸۴ لو رفت و حسابی هم سر و صدا به پا کرد. محسن یگانه در سال ۱۳۸۷ تراک "آخه دل من" رو با تنظیمی جدید و در قالب اولین آلبوم رسمی اش به بازار فرستاد.

چگونگی تولید این کار از زبان خود محسن
خود محسن یگانه جریان ساخته شدن این کار را این گونه حکایت می کند:
"برای مدتی استراحت رفته بودم شمال. کنار ساحل دریا گیتار به دست نشسته بودم که ملودی اولیه ی آخه دل من توی ذهنم آمد. دو روز بعد و پس از کامل کردن ترانه و ملودی در استودیویی در قائم شهر این کار رو ضبط کردیم."
گویا محسن یگانه در اون زمان تصمیم به تولید آلبوم مجازی با همین اسم داشته که بعد از لو رفتن ماکت کار آخه دل من و چند تراک دیگه از همان آلبوم کذایی قضیه ی آلبوم کنسل میشود. البته انتشار آن نسخه ی خام بیش از پیش باعث مطرح شدن اسم محسن شد. و شاید به نوعی سودی که لو رفتن این کار به صورت زیر زمینی داشت بیشتر از ضررش بود!

همکاری محسن و شهاب اکبری
طبق گفته ی خود شهاب اکبری در سال ۸۵ و هنگامی که او در گیر و دار تنظیم آلبوم "متاسفم" چاوشی بوده محسن یگانه به او پیشنهاد همکاری برای تولید یک آلبوم رسمی را میدهد. و قرار بر این میشود به جز دو تراک بقیه کارها رو شهاب تنظیم کند. البته محسن یگانه تصمیم میگیرد به عنوان اولین آلبوم رسمی اش گلچینی از تراک های محبوب غیر رسمی اش را با تنظیم جدید و کیفیتی عالی به بازار عرضه کند. حاصل این همکاری آلبومی میشود به نام "نفس های بی هدف" که در تیر ماه سال ۸۷ عرضه میشود. با این که بیش از ۸۰٪ تراک های آلبوم را مردم قبلا" شنیده بودند ولی باز هم از آلبوم استقبال شد. دومین تراک این آلبوم همان "آخه دل من" معروف بود که با تنظیم مغز دار شهاب حسابی شنیدنی شده بود. حتی موسیقی بی کلام "آخه دل من" هم در آلبوم قرار گرفت. تلفیق جذاب گیتار و ویلون و کلارینت از ویژگی های تنظیم این تراک است.

حواشی این تراک در سال ۸۹ !!
همان طور که در پیش تر گفته شد بعد از موفقیت تراک "آخه دل من" با صدای محسن یگانه چند نفر دیگر هم آن را اجرا کردند. از جمله ی این افراد شخصی بود به نام "علی اصحابی" که این تراک را با اجرای خودش در آلبوم غیر رسمی اش قرار داد. البته بدون کسب اجازه از صاحب اثر یعنی محسن یگانه!
چند سال بعد و در سال ۸۸ محسن یگانه بارها در پرسش و پاسخ های وبلاگ رسمی اش اعلام کرد که علی اصحابی بعدا" از او عذر خواهی کرده است. و سکوت علی اصحابی هم تاییدی بود بر صحت همین قضیه. تا این که محسن یگانه بعد از انتشار آلبوم "رگ خواب" در سال ۸۹ در مصاحبه ای با سایت موسیقی ما همین مطلب را دوباره یاد آور شد که این بار علی اصحابی که به تازگی اولین آلبوم رسمی خودش را وارد بازار کرده بود جبه گرفت و محسن یگانه را دروغ گو خطاب کرد "آخه دل من" متعلق به خودش دانست که حاضر است به خاظر اصرار های محسن به او ببخشد!!!
اما علی اصحابی با دلیل هایی که آورد خودش را بیشتر ضایع کرد و باعث شد مردم بفهمند که حرفهای او چقدر خنده دار و نا درست است. او گفت: مجوز ترانه ی این اثر در ارشاد به نام خانم قصیوند است و حتی او مجوز خواندن این کار هم دریافت کرده بود که در آلبومش قرار دهد ولی این کار را انجام نداده!!
علی اصحابی این وسط به این فکر نکرد که مجوز ترانه و آهنگسازی و خواندن "آخه دل من" در وزارت ارشاد به نام محسن یگانه است و این آهنگ در سال ۸۷ به صورت رسمی به بازار آمده و در وزارت ارشاد یک کار هیچ موقع به نام دو یا چند نفر مجوز نمی گیرد.......!!
ترانه ای با طعم یگانه
امروزه محسن یگانه در ترانه سرایی به جایگاه رفیعی رسیده است. و ترانه های او به نوعی امضا دارد. تعبیرات ناب و توصیف های استثنایی لحاظات تنهایی و دلتنگی از ویژگی های ترانه سرایی محسن یگانه است.
در ترانه ی "آخه دل من" انگار ما شاهد بغضی هستیم که با کلمات جادویی محسن یگانه روان شده. سرکوفت هایی که عاشق به خودش و دلش میزند بسیار ناب است. و حتی تعبیری چون "پیر شدن در جوانی" که در ادبیات ما بسیار تکرار شده در این جا رنگ و بویی خاص تر دارد که اصلا" شنونده احساس نمی کند این تعبیر تکراری است. شاید تراک "عذاب" که در آلبوم جدید محسن یگانه قرار دارد به نوعی حال و هوای "آخه دل من" را زنده می کند ولی با ظاهری متفاوت از آن و این از نبوغ محسن یگانه سرچشمه می گیرد!
متن ترانه "آخه دل من":
توی آینه خودتو ببین که چه زوده زود
توی جوونی غصه اومد سراغت پیرت کنه
نذار که تو اوج جوونی غبار غم
بشینه رو دلت یهو پیر و زمین گیرت کنه
منتظرش نباش دیگه اون تنها نیست
تا آخر عمرت اگه تنها باشی اون نمیاد
خودش میگفت یه روزی میذاره میره
خودش میگفت یه روز خاطره هاتو میبره از یاد
آخه دل من دل ساده ی من
تا کی میخوای خیره بمونی به عکس روی دیوار
آخه دل من دل دیوونه ی من
دیدی اونم تنهات گذاشت بعد یه عمره آزگار
آخه دل من دل دیوونه ی من
تا کی میخوای خیره بمونی به عکس روی دیوار
دیدی اونم رفت اونم تنهات گذاشت رفت
تو موندی و بی کسی و یه عمر خاطره پیش رو
دیگه نمیاد نه دیگه پیشت نمیاد
از اون چی موند برات به جز یه قاب عکس رو به رو
آخه دل من دل دیونه ی من
تا کی میخوای خیره بمونی به عکس روی دیوار
تا کی میخوای بشینی به پاش بسوزی
تا کی میخوای بشینی چشم به در بدوزی
در پی پیدا کردن کسی برو
که فقط واسه ی خودت بخواد تو رو
********
آهنگ "آخه دل من" با فرمت Mp3 و کیفیت ۱۲۸(ورژن جدید موجود در آلبوم نفسهای بی هدف):
********
آهنگ "آخه دل من" با فرمت Mp3 و کیفیت ۱۲۸(ورژن قدیمی):
********
کلبپ تصویری "آخه دل من" با فرمت AVI اجرا شده در کنسرت نیشابور سال ۸۵:
********
ورژن بی کلام آهنگ "آخه دل من" با فرمت Mp3 و کیفیت ۱۲۸ موجود در آلبوم "نفسهای بی هدف":
گنجشک های خونه
خواننده: گوگوش
ترانه سرا: ؟
آهنگساز: حسن شماعی زاده

گوگوش نامی ماندگار در تاریخ هنر ایران بوده و خواهد بود. خود من شخصا" خیلی
علاقه ای به ایشون ندارم ولی نمی شود ارزش های هنری ایشان را کتمان کرد. او در
عرصه ی موسیقی و خصوصا" موسیقی قبل از انقلاب به جایگاه بسیار بزرگی دست
پیدا کرده است. آهنگهای ماندگاری که از گوگوش به جامانده کم نیست. کارهایی چون
غریبه آشنا و کمکم کن و طلاق و... توی این مطلب به سراغ یکی از همین آثار ماندگار
رفتیم. قطعه ای به نام "گنجشک های خونه" که در بین بعضی از افراد از این آهنگ به
اسم "ای چراغ هر بهانه" هم نام می برند. هنوز هم پس از سال ها از ساخته شدن
این تراک مردم ما با اوون احساس نزدیکی می کنند. حتی در مسابقه ی انتخاب
خوانندگی Next Persian Star تقریبا" ۹۰ درصد خانم ها همین قطعه رو اجرا می کنند.
اگر در اینترنت جستجویی انجام بدید در مورد این قطعه متوجه خواهید شد که این کار
در ۳ تا از آلبوم های گوگوش قرار دارد. یکی در آلبومی به همین نام یعنی "گنجشک
های خونه" یکی در آلبومی به نام "دو پنجره" و یکی هم در آلبومی به نام "۴". این که
دقیقا" در چه سالی برای اولین بار اجرا شده را بنده نمی دانم ولی اگر شما اطلاع
دارید در قسمت نظرات بنویسید تا اضافه کنم به متن![]()
ترانه ای برای تمام فصول!
شاید قوی ترین بخش این تراک ترانه ی آن باشد. متاسفانه من هرچی توی اینترنت
گشتم نام ترانه سرای این اثر را پیدا کنم. ترانه ی این کار به گونه ای است که از زمان
تولید آن در قبل از انقلاب تا به الان اکثریت شنوندگان را تحت تاثیر قرار می دهد و نا
خودآگاه بر روی زبان جاری میشود و از آن مهمتر این نکته است که ادبیات به کار رفته
در این ترانه هرگز کهنه نشده تا جایی که با ادبیات ترانه های دهه ی ۸۰ تفاوت
چشمگیری ندارد و باعث میشود که مخاطبین جوان هم در زمان حال مجذوب آن شوند
و به نوعی به دلشان بنشیند. ترانه یک ترانه ی عاشقانه است که وابستگی عاضق و
معشوق را با تعابیری زیبا حکایت می کند.

ملودی قوی تر از تنظیم
حسن شماعی زاده کارهای بزرگ و به یادماندنی در زمینه ی آهنگسازی کم ندارد ولی
به نظر من "گنجشکهای خونه" یکی از بهترین کارهای اوست. ملودی فوق العاده
کشش و جاذبه دارد. نت های پایین و بالای این ملودی وابستگی زیبایی به هم دارند. و
اوج این زیبایی در هماهنگی فوق العاده ی این آهنگ با ترانه ی آن است. و این
هماهنگی احساسی بین غم و شادی به مخاطب القا می کند. از دیگر ویژگی های
این ملودی قابلیت انعطاف آن در تنظیم های مختلف هست. تاجایی که ورژن های
مختلفی از این آهنگ چه توسط خوانندگان آماتور و چه به وسیله ی خواننده ای حرفه
ای چون "امین حبیبی" تولید شده که تنوع آن ها از یک ریتم سنگین با گیتار تا یک
تنظیم الکترونیک و ترنس است. حتی خود گوگوش هم در نوروز ۱۳۸۹ این آهنگ رو با
تنظیمی جدید اجرای دوباره کرد. و به نظر من ضعیف ترین قسمت کار نسبت به ترانه و
آهنگ و صدای خواننده همان تنظیم آن است. که احتمالا" کار خود حسن شماعی
زادست. البته این تنظیم در کنار سایر عوامل که فوق العاده اند ضعیف نشان می دهد
وگر نه در کل تنظیم ضعیف نیست.

صدایی دلنشین از شاه ماهی پاپ
صدای گوگوش تن خاصی دارد. این خاص بودن آن قدر برای مردم و مخاطبان جذاب
بوده که تقریبا" هشتاد درصد خوانندگان زن فعلی تحت تاثیر او هستند و حتی از تحریر
های او استفاده می کنند. در "گنجشکهای خونه" یکی از عوامل موفقیت همین طرز
بیان و خواندن گوگوش است. او چه در گام های پایین و چه در گام های بالا عالی عمل
کرده به طوری که صدایش در این تراک مثل صدای سازی می ماند که همراه با بقیه
ی سازها موسیقی را ساخته است. البته نکته ی حیرت انگیز در مورد این آهنگ این
است که روی صدای یک مرد هم به خوبی می نشیند. اما لطافتی که از مفهوم ترانه
ی این اثر مفهوم میشو با لطافت های موجود در صدای یک زن همنشین تر و دل انگیز
تر است. و شاید به همین دلیل است که "گنجشکهای خونه" با صدای خود گوگوش
از بقیه ی اجراهای آن توسط خوانندگان دیگر بهتر بوده و تبدیل به یکی از تراک های
ماندگار در موسیقی پاپ ایران شده است.
متن ترانه ی "گنجشک های خونه":
ای چراغ هر بهانه
از تو روشن از تو روشن
ای که حرف های قشنگت
من و آشتی داده با من
من و گنجشک های خونه
دیدنت عادتمونه
به هوای تو دیدن تو
پر می گیریم از تو لونه
باز میایم که مثل هر روز
برامون دونه بپاشی
منو گنجشکا میمیریم
تو اگه یه خونه نباشی
همیشه اسم تو بوده
اول و آخر حرفام
بس که اسم تو رو خوندم
بوی تو داره نفس هام
عطر حرفای قشنگت
عطر یک صحرا شقایق
تو همون شرمی که اون
سرخه گونه های عاشق
شعر من رن چشاته
رنگ پاک بی ریایی
بهترین رنگی که دیدم
رنگ زرد کهربایی
من و گنجشک های خونه
دیدنت عادتمونه
به هوای دیدن تو
پر می گیریم از تو لونه
********
آهنگ گنجشکهای خونه با فرمت Mp3 و کیفیت ۱۲۸kbps:
********
آهنگ گنجشکهای خونه با فرمت WMA و کیفیت خوب:
********
ویدئو کلیپ گنجشکهای خونه(اجرای جدید گوگوش در نوروز ۱۳۸۹):
********
آهنگ گنجشکهای خونه با تنظیم و اجرایی جدید از امین حبیبی(همایون):
"به نام خدا"
مسافر
خواننده: شادمهر عقیلی
ترانه سرا: نیلوفر لاری پور
آهنگساز و تنظیم کننده: شادمهر عقیلی

بدون هیچ شکی موسیقی پاپ در ایران با آلبوم مسافر شادمهر عقیلی زنده شد و
یکجورایی تمام خوانندگان داخلی بعد از انقلاب به شادمهر و آلبوم مسافر مدیون
هستند. آلبوم مسافر آلبوم فوق العاده ای بود که هم مخاطبان خاص را راضی کرد و
هم عام را. و جز معدود آلبوم هایی هست که بیشتر از نیمی از آهنگ هایش هیت
شدند. موفقیت این آلبوم به حدی بود که مردم برای خریدن این آلبوم صف می
کشیدند! و حتی برای خرید این آلبوم دعوا می شد. آلبوم مسافر کاری کرد تا شادمهر
عقیلی ره صد ساله را یک شبه طی کند و به اوج محبوبیت برسد.
نام آلبوم مسافر از تراک اول همین آلبوم گرفته شده است. مسافر یک اثر فوق العاده
زیبا بوده و هست. ترانه آهنگ و تنظیم این کار و حتی صدای شادمهر در نوع خود بی
نظیر است. و به جرات شاید محبوبترین تراک آلبوم همین قطعه مسافر باشد. قطعه
ای که باعث خاطره سازی برای خیلی از ما شد. و هنوز هم بعد از گذشت بیش از
ده سال توی خیابان ها از بعضی از ماشین ها و یا در بعضی از مکان های عمومی و
فرهنگی مثل کتابفروشی ها و... صدای این آهنگ شنیده می شود.

جریان ساخته شدن مسافر از زبان "نیلوفر لاری پور" ترانه سرای کار:
نیلوفر لاری پور متولد 27 مرداد 1349 ، لیسانس ادبیات . کار ادبی خود را از سال 1368 از نویسندگی گروه کودک رادیو شروع کرد .(در دورهای که ساعد باقری مدیر گروه کودک رادیو بود) و بعد در فراخوان دفتر شعر جوان شرکت کرد و به عنوان برگزیده به این موسسه راه پیدا کرد و زیر نظر اساتیدی چون ساعد باقری ، مرحوم سید حسن حسینی ، محمدرضا عبدالملکیان و سهیل محمودی کار شعری خودم را ادامه داد . در سال 1371 اولین ترانه اش ( با عنوان بهار لبخند ) توسط فرید شبخیز آهنگ سازی و توسط بیژن خاوری اجرا شد . این در حالی بود که اولین زمزمههایی از موسیقی پاپ در ایران شنیده می شد . و چند ترانهی دیگر با مضامین بهار و طبیعت که خاص آن زمان بود از او اجرا شد ، و بعد از آن در کلیپی که به سفارش بنیاد جانبازان ساخته و توسط حمید غلامعلی اجرا شد و آهنگساز آن شادمهر عقیلی بود ، در نقش فیلمنامه نویس ظاهر شد. به واسطه این کار با شادمهرعقیلی آشنا شد. او خودش این طور جریان ساخته شدن مسافر را می گوید:
قصه ما از یک روز گرم خرداد شروع شد. قرار بود به سفارش بنیاد جانبازان کلیپی برای تلویزیون بسازیم. با شعری در ستایش از جانباز و خاک ایران. فیلمنامه کلیپ را من نوشته بودم و آهنگساز ترانه، قهرمان قصه ما بود. بحث روز، ترانه بود و تلویزیون؛ که به تازگی چند کار متفاوت از خوانندگان جدید پخش کرده بود. قهرمان قصه ما طرح خوبی به ذهنش رسیده بود که همان جا با ما در میان گذاشت:
- میتونی یه ترانه بگی برای کسانی که از ایران رفتند و توی یه کشور دیگه زندگی میکنند؟ یه ترانه که با «مسافر خسته» شروع بشه؟
این موضوع برای من که همیشه به شعر و ترانه، نگاه عاشقانهای داشتم، جالب بود. ترانهای اجتماعی که میتوانست عاشقانه هم باشد. همان شب ترانه را گفتم، ترانهسادهای که طرح رواییاش را دوست داشتم. داستان مسافری که دلیل رفتنش را نمیدانست، اما میرفت. مسافر خستهای که تمام عمر مسافر بود...
جرقه ابتدایی ملودی، توسط «بهروز صفاریان» زده و در کمتر از یک هفته کار آماده شد. تصمیم گرفتیم که ترانه را برای پخش به شبکه جام جم ببریم، چرا که این شبکه برای ایرانیان مقیم خارج از کشور پخش میشد، همانها که بهانه ما برای ساخت این ترانه بودند. ولی ناگهان تهیهکنندهای پیدا شد و قرار شد که این ترانه و ترانههای دیگر به صورت آلبوم به بازار بیاید.

ملودی و تنظیم "مسافر":
شادمهر عقیلی به عنوان تنظیم کننده و آهنگساز مسافر را جوری تنظیم کرده که نمی شود این کار با هیچ تنظیم دیگه ای تصور کرد. صدای ویلونی که اول کار شنیده میشود با اون آرشه های تند و تیز و این که کم کم به زیر صدای کل آهنگ می رود جز شاهکارهای ویلون در یک اهنگ پاپ ایرانی است. در این آهنگ در عین این که از سازهای زنده استفاده شده سازهای الکتریک هم نقش پر رنگی دارد. و صدایی که بیس اصلی کار را تشکیل می دهد نوایی آرامش بخش ولی در عین حال عمیق و پر غم است. که این غم بیشتر از تلقیق افکار و احساسات شادمهر و بهروز صفاریان در مویسیقی کار به وجود آمده. اما به هرحال بار اصلی بر روی دوش شادمهر است. ویولن مسافر کار خود شادمهر است. کیبورد هم توسط بهروز صفاریان زده شده. اما ملودی مسافر کشش عجیبی را برای شنونده ایجاد می کند طوری دوست دارد کار را چند بار گوش دهد. ملودی مسافر به شکلی عجیب با صدای شادمهر عجین شده. و انگار ملودی به صدای او وابسته است تا صدای او به ملودی. شادمهر دو بیت اول را با بغض می خواند و این صدای بغض آلود که بلافاصله بعد از اون ویولن جادویی به گوش می رسد دل هر شنونده ای رو می برد. تحریر هایی هم که شادمهر رد این کار ارائه میدهد به شدت ظریف ولی فوق العاده زیبا است. ملودی کار از یک شعر اجتماعی عاشقانه اثری را از آب در آورده که بار عاشقانه اش خیلی بیشتر به بار اجتماعی اش می چربد و این از هنر آهنگسازی شادمهر عقیلی است.
متن ترانه مسافر:
مسافر خسته من بار سفر رو بسته بود
تو خلوت آيينه ها به انتظار نشسته بود
ميخواست که از اینجا بره
اما نميدونست کجا
دلش پر از گلايه بود
ولی نميدونست چرا
دفتر خاطراتشو رو تاقچه جا گذاشت و رفت
عکسهای يادگاری شو برای ما گذاشت و رفت
دل که به جاده می سپرد کسی اونو صدا نکرد
نگاه عاشقونه ای برای او دعا نکرد
حالا ديگه تو غربتش ستاره سر نمی زنه
تو لحضه های بی کسیش پرنده پر نمی زنه
با کوله بار خستگی تو جاده های خاطره
مسافر خسته من يه عمره که مسافره
********************
آهنگ مسافر با فرمت mp3 و کیفیت اورجینال(192kbps): دانلود
کلیپ تصویری آهنگ مسافر اجرا شده در کنسرت آرنا اوبرهاسن در کشور آلمان: دانلود